W ostatnim tomie Hartmann Grisar podsumował działalność Marcina Lutra oraz
opisał końcowe lata jego życia. Znajdujemy tutaj również omówienie jego działalności
literackiej, w tym przekładu Biblii na język niemiecki, nowych katechizmów i hymnów
kościelnych.

SPIS TREŚCI

Tom III. Koniec drogi. Spojrzenie wstecz

Rozdział XXIX. Skutki etyczne nowego nauczania

1. Uwagi wstępne. Nowe podstawy moralności


2. Dwa bieguny: prawo i ewangelia


3. Spotkanie z antynomizmem Agricoli


4. Pewność zbawienia i jej relacja do moralności


5. Pomniejszenie prawdziwego chrześcijaństwa


6. Rola odgrywana przez sumienie i osobowość. Wojna Lutra z Kasperem Schwenckfeldem


7. Kościół oddzielony prawdziwie wierzących


8. Kult publiczny. Kwestia rytuału


9. Schwenckfeld jako krytyk skutków etycznych dzieła życiowego Lutra

Rozdział XXX. Luter w szczycie życia i sukcesu (od 1540). Obawy i środki zaradcze

1. Wielkie zwycięstwa w latach 1540-1544


2. Smutne przewidywania


3. Środki zaradcze na przyszłość


4. Konsekracja Mikołaja Amsdorfa jako "biskupa ewangelickiego" w Naumburgu (1542)


5. Dalsze akty przemocy. Los dzieł sztuki kościelnej

Rozdział XXXI. Luter i jego ponury nastrój, przesądy i iluzje

1. Stan depresji w ostatnich latach. Mania prześladowcza i chorobliwa wyobraźnia


2. Fanatyczne oczekiwanie końca świata. Rozpaczliwy pesymizm Lutra


3. Podwójne brzemię Melanchtona: osobowość Lutra i własne dzieło życia


4. Demologia i demonomania


5. Psychologia żartów i satyry Lutra

Rozdział XXXII. Życie wypełnione walką z sumieniem

1. Ogólnie o "pokusach" Lutra


2. Tematy "pokus"


3. Wyrzuty sumienia stają się pokusami diabła


4. Postęp cierpień duchowych do lat 1527-1528


5. Lata 1528-1538. Jak odzyskać pokój sumienia


6. Luter o swojej wierze, doktrynie i wątpliwościach, szczególnie w późniejszych latach

Rozdział XXXIII. Zwołanie Soboru Trydenckiego (1542). Polemiki Lutra

1. Powzięte kroki i opublikowane traktaty przeciwko soborowi (po 1537)


2. "Wider das Bapstum zu Rom vom Teuffel Gestifft". Wzmocnienie papiestwa


3. Niektóre powiedzenia Lutra o soborze i jego własnym autorytecie


4. Znaki czasu towarzyszące "wymyślaniu i uporowi do samego grobu" Lutra. Karykatury

Rozdział XXXIV. Zakończenie działalności literackiej i jej ogólny obraz

1. W kierunku chrześcijaństwa bez dogmatu. Opinie protestanckie


2. Luter jako popularny pisarz religijny. Katechizm


3. Biblia niemiecka


4. Hymny Lutra

Rozdział. XXXV. Stosunek Lutra do społeczeństwa i edukacji

1. Zarys historyczny oceny pracy społecznej Lutra


2. Państwo i kościół państwowy


3. Szkoły elementarne i nauczanie wyższe


4. Dobroczynność i wsparcie biednych


5. Stosunek Lutra do powołania świeckiego

Rozdział XXXVI. Ciemna strona życia wewnętrznego Lutra. Choroby

1. Wczesne dolegliwości cielesne i duchowe


2. Psychiczne problemy rozwoju religijnego Lutra


3. Zjawy, złudzenia, pojawienia się diabła


4. Objawienia i iluzja. Chorobliwy sposób myślenia


5. Psychologia Lutra według lekarzy i historyków

Rozdział XXXVII. Upiększanie przez Lutra wczesnego życia

1. Późniejszy obraz klasztoru i apostazji Lutra


2. Rzeczywistość. Fałszowanie historii przez Lutra


3. Ukończenie i wykorzystanie legendy

Rozdział XXXVIII. Koniec wolności religijnej. Kościół niewidoczny i widoczny przymus kościelny

1. Od samowoli religijnej do przymusu religijnego


2. Luter jako sędzia


3. Kościół niewidoczny. Jego pochodzenie i wczesna historia


4. Kościół staje się widzialny. Jego organizacja


5. Taktyka Lutra w sprawie Kościoła

Rozdział XXXIX. Koniec życia Lutra
Rozdział XL. W grobie
Dodatki
Komentarz