Życie Ibrahima Paszy, równie pełne dziwnych zdarzeń co najbarwniejsza powieść, paradoksalne i na skutek gwałtownych zmian niemal niezrozumiałe dla zachodnich badaczy społeczeństwa, bardzo trudno jasno przedstawić zachodnim czytelnikom; ta dziwność jest jednak typowa dla Wschodu – zrozumienie jego powieściowego życiorysu daje klucz do pojęcia tureckiego życia i umysłowości. Jedyną szansę owego zrozumienia stanowi usunięcie z naszych myśli zachodnich koncepcji i uznanie za fakty pozornie najdzikszych fantazji. Ibrahim Pasza nie był z pochodzenia Turkiem, co tłumaczy niektóre paradoksy jego kariery, żył jednak w tureckim otoczeniu, znanym ze stałego przejmowania i modyfikowania tak wielu obcych elementów. leírás elrejtése